Moğollar Nerede?

Moğolistan sözcüğünü arattığınızda karşınıza hangi görüntüler çıkar?

Karşımıza çıkacak fotoğrafların önemli bir bölümü kır ve göçebe hayatına ilişkindir. Moğolların önemli bir kısmı Cengiz Han döneminde yaşandığı gibi yaşıyor.

Biz öyle miyiz? Bizde de tarım ve hayvancılık temelli yaşayanlarımız var, sanki bin yıl öncesinde kalmış gibi görünenlerimiz var ama büyük kısmımız öyle değil.

Türkler akrabaları Moğollardan ayrıldı, bin yıl boyunca hep batıya göç etti. Bu sırada dinlerini değiştirdiler, İslamiyet’e geçtiler. Alfabelerini değiştirdiler, Arap alfabesine geçtiler.

Gittikleri yerlerdeki nüfusla kaynaştılar, gözlerinin çekikliği kayboldu.

Tarihin en önemli devletlerinden birini, Osmanlı İmparatorluğunu kurdukları zaman da değişimleri bitmedi. Kendilerinden önce ortaya çıkmış olsa da, iki kurumu en güçlü haliyle yaşama geçirdiler: En özgün askeri kurumlardan birisi olan Yeniçerilik kurumu ve Tımar sistemi.

Ayrıca, başkalarından gördükleri sistemleri, adetleri almakta da sakınca görmediler. Osmanlı yönetimindeki birçok adetin kökeni Bizans’ta bulunabiliyor örneğin.

Osmanlının çöküşü değişimlerin azalmasıyla açıklanabilir. Çeşitli nedenlerle, değişmeyi bırakırsanız gerilemeye, çökmeye mahkum oluyorsunuz. Çünkü dış dünya sizi beklemiyor, o da delice bir hızla değişiyor.

Sizin değişmemeniz dünyanın gerisinde kalmanız anlamına geliyor.

Değişimin gücü ve güzelliğine dünyanın her yerinde rastlayabiliyoruz. Örneğin, İngiltere İngiltere ise bu durum tarih içinde çok radikal değişimler yaşaması yüzündedir.

İngiltere’nin yakın sayılabilecek tarihindeki ilk önemli değişim Fatih William’ın 1066 yılında Fransa’dan gelip İngiltere’yi fethetmesiyle yaşanıyor.

Fatih William tek kelime “İngilizce” bilmiyor, Fransızca biliyor ve onun fethiyle İngiltere’nin dili değişiyor. Bu değişimi anlamak için aşağıdaki iki metne göz atmakta yarar var.

Birincisi, William öncesindeki İngilizce:

þa hwile com Willelm eorl upp æt Hestingan on Sce Michaeles mæssedæg 7 Harold com norðan 7 him wið gefeaht ear þan þe his here com eall 7 þær he feoll 7 his twægen gebroðra Gyrð 7 Leofwine and Willelm þis land geeode 7 com to Westmynstre 7 Ealdred arceb hine to cynge gehalgode 7 menn guldon him gyld 7 gislas sealdon 7 syððan heora land bohtan.

Yukarıdaki metnin modern hali şu şekilde:

And the while count William landed at Hastings, on St. Michael’s mass-day and Harold came from the north and fought against him before his army had all come and there he fell and his two brothers Gyrth and Leofwine and William subdued this land, and came to Westminster and archbishop Ealdred hallowed him king and men paid him tribute and gave him hostages and afterwards bought their land.

Görüldüğü gibi, eski İngilizce Almanca gibi bir şey. İngilizlerin fetihle birlikte dedelerinin mezar taşını okuyup anlayamayacak hale geldiklerini söylemek mümkün.

1066’daki Fatih William’la ülkesinin dilinin değişmesinden sonraki en köklü değişim 500 yıl sonra, Sekizinci Henry döneminde yaşanıyor. Sekizinci Henry ülkenin dinini değiştiriyor! Ülke Katoliklikten Protestanlığa geçiyor!

İngiltere’nin 500 yıl arayla, dilinin ve dininin değişmesi, son 2-3 yüzyıldaki gücünü açıklayabilecek etmenlerden birisi.

İki köklü değişim arasında ve sonrasında da yığınla değişim var ama aynı zamanda uzun süreli bir düzen ve kararlılık da var. Hiçbir ülke sürekli alt-üst olarak yaşayamaz.

O zaman başarının sırrı belli dönemlerde büyük alt-üst oluşlar, ara dönemlerde de büyük alt-üst oluşları hazmetme çabaları, istikrar, kararlılık sağlama olarak açıklanabilir.

Atatürk’ün devrimleri bu yüzden önemliydi. Atatürk son 3-4 yüzyıl boyunca değişimi unutmuş Osmanlıyı yıkıp yerine alfabesi, insanlarının kılık kıyafetleri, yasaları, yaşayış şekli değişik bir ülke kurdu.

Bu devrimler başarılı da oldu: Türkiye bir Avrupa devleti olamasa da İslam devletleri arasında pırıl pırıl bir konuma yükseldi.

Son yirmi yılda yapılanlarsa, bu değişimleri geriye sarmaya çabası olarak görülebilir.

Bu çabalar başarılı da olabilir, değişimler geriye alınabilir.

Ama bu durum iyi olur mu, siz karar verin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s


%d blogcu bunu beğendi: